Jak trafnie rozpoznawać potrzeby uczniów, identyfikować bariery w ich funkcjonowaniu i przekładać wyniki obserwacji na konkretne działania wspierające?
Szkolenie przygotowuje kadrę kierowniczą, nauczycieli, pedagogów, psychologów oraz specjalistów szkolnych do praktycznego przeprowadzania oceny funkcjonalnej ucznia (OFU). Uczestnicy poznają narzędzia obserwacji, zasady analizy funkcjonowania dziecka w środowisku szkolnym oraz sposoby wykorzystywania wyników oceny do planowania indywidualnego wsparcia.
Program uwzględnia aktualne regulacje oświatowe, założenia edukacji włączającej oraz podejście biopsychospołeczne oparte na klasyfikacji ICF. Szczególny nacisk położono na praktyczne zastosowanie oceny funkcjonalnej w codziennej pracy szkoły, współpracę zespołu nauczycieli i specjalistów oraz tworzenie użytecznej dokumentacji.
Cele edukacyjne
- Uczestnicy potrafią rozpoznawać mocne strony, potrzeby rozwojowe i edukacyjne uczniów oraz bariery utrudniające ich funkcjonowanie.
- Uczestnicy potrafią dobierać i wykorzystywać narzędzia obserwacji oraz analizy funkcjonalnej.
- Uczestnicy potrafią interpretować wyniki oceny i przekładać je na konkretne strategie wsparcia, dostosowania edukacyjne oraz cele indywidualnej pracy.
- Uczestnicy potrafią opracowywać dokumentację i monitorować skuteczność podejmowanych działań.
- Uczestnicy potrafią organizować współpracę nauczycieli, specjalistów, rodziców i poradni psychologiczno-pedagogicznej.
Wymiar czasowy
2 dni – 16 godzin lekcyjnych
Forma: stacjonarna, online na żywo lub hybrydowa. Możliwość realizacji w godzinach popołudniowych lub weekendy.
Metody pracy
Szkolenie realizowane jest z wykorzystaniem aktywizujących metod dydaktycznych, nastawionych na praktyczne zastosowanie zdobytej wiedzy:
- Miniwykład interaktywny – omówienie założeń oceny funkcjonalnej, podstaw prawnych i metodologii pracy.
- Analiza studiów przypadków (case studies) – rozpoznawanie potrzeb uczniów na podstawie rzeczywistych sytuacji szkolnych i zanonimizowanych przykładów.
- Warsztaty praktyczne – wypełnianie arkuszy obserwacji, interpretacja wyników i opracowywanie planów wsparcia.
- Praca w grupach – zespołowa analiza funkcjonowania ucznia, określanie celów i dobór metod działania.
- Analiza dokumentacji – przykładowe arkusze oceny funkcjonalnej, WOPFU, IPET oraz dokumenty pomocy psychologiczno-pedagogicznej.
- Konsultacje z trenerem – rozwiązywanie problemów zgłaszanych przez uczestników i wypracowanie rozwiązań możliwych do wdrożenia w placówce.
Program szkolenia*
Moduł I. Ocena funkcjonalna ucznia – podstawy, cele i zastosowanie (2 godziny)
- Czym jest ocena funkcjonalna i czym różni się od diagnozy klinicznej, oceniania szkolnego oraz tradycyjnego rozpoznawania trudności?
- Podstawy prawne i organizacyjne udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej.
- Model biopsychospołeczny i klasyfikacja ICF – analiza funkcjonowania ucznia w kontekście środowiska.
- Mocne strony, potrzeby, zasoby, bariery i czynniki wspierające rozwój.
- Rola dyrektora, nauczycieli i specjalistów w procesie oceny funkcjonalnej.
Efekt: Uczestnik rozumie założenia oceny funkcjonalnej i potrafi określić jej zastosowanie w organizacji wsparcia szkolnego.
Moduł II. Narzędzia i procedury oceny funkcjonalnej w praktyce (4 godziny)
- Etapy oceny funkcjonalnej: zgromadzenie informacji, obserwacja, analiza, planowanie działań i ponowna ocena.
- Obserwacja ucznia podczas lekcji, przerw, zajęć dodatkowych i kontaktów społecznych.
- Obszary oceny: funkcjonowanie poznawcze, emocjonalne, społeczne, komunikacyjne, ruchowe i samodzielność.
- Arkusze obserwacji, wywiady, kwestionariusze i analiza dokumentacji ucznia.
- Dobór narzędzi odpowiednio do wieku, potrzeb i możliwości dziecka.
- Rozpoznawanie trudności wynikających z barier środowiskowych.
- Warsztat: przygotowanie arkusza obserwacji i analiza funkcjonowania ucznia na podstawie studium przypadku.
Efekt: Uczestnik potrafi zaplanować proces oceny, zebrać informacje z różnych źródeł i sformułować wnioski dotyczące potrzeb ucznia.
Moduł III. Od wyników oceny do indywidualnego planowania wsparcia (4 godziny)
- Interpretowanie wyników i ustalanie priorytetowych obszarów wsparcia.
- Formułowanie konkretnych, mierzalnych i osiągalnych celów edukacyjno-terapeutycznych.
- Dobór metod nauczania, dostosowań i form pomocy psychologiczno-pedagogicznej.
- Wykorzystanie oceny funkcjonalnej przy opracowywaniu WOPFU i IPET dla uczniów posiadających orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego.
- Strategie wspierające uczniów z trudnościami edukacyjnymi, emocjonalnymi i społecznymi.
- Monitorowanie postępów i modyfikowanie działań na podstawie obserwowanych efektów.
- Warsztat: opracowanie indywidualnego planu wsparcia dla wybranego przypadku.
Efekt: Uczestnik potrafi przełożyć wyniki oceny funkcjonalnej na cele, dostosowania i działania możliwe do realizacji w szkole.
Moduł IV. Dokumentowanie oceny funkcjonalnej i organizacja pracy zespołu (3 godziny)
- Zasady sporządzania czytelnej i użytecznej dokumentacji.
- Dokumentowanie obserwacji, wniosków, rekomendacji i efektów udzielonego wsparcia.
- Powiązanie oceny funkcjonalnej z dokumentacją pomocy psychologiczno-pedagogicznej, WOPFU i IPET.
- Ochrona danych osobowych i poufność informacji dotyczących ucznia.
- Podział odpowiedzialności między członkami zespołu oraz zasady wymiany informacji.
- Warsztat: opracowanie przykładowego opisu funkcjonowania ucznia wraz z rekomendacjami.
Efekt: Uczestnik potrafi przygotować dokumentację wspierającą pracę zespołu, z uwzględnieniem obowiązujących zasad formalnych i ochrony danych.
Moduł V. Współpraca z rodziną i wdrożenie oceny funkcjonalnej w szkole (3 godziny)
- Rola rodziców i opiekunów w rozpoznawaniu potrzeb i możliwości ucznia.
- Prowadzenie rozmów z rodzicami dotyczących trudności, mocnych stron i proponowanego wsparcia.
- Współpraca wychowawcy, nauczycieli, psychologa, pedagoga i innych specjalistów.
- Współdziałanie z poradnią psychologiczno-pedagogiczną i instytucjami wspierającymi rodzinę.
- Informacja zwrotna, monitorowanie efektów i okresowa aktualizacja działań.
- Warsztat końcowy: opracowanie szkolnej ścieżki postępowania – od rozpoznania potrzeb do ewaluacji wsparcia.
Efekt: Uczestnik potrafi zaplanować współpracę zespołu i rodziny oraz wdrożyć spójny sposób organizacji oceny funkcjonalnej w placówce.
Korzyści dla uczestników i szkoły
Po ukończeniu szkolenia uczestnicy potrafią samodzielnie prowadzić obserwację funkcjonalną, identyfikować potrzeby i zasoby ucznia oraz dobierać adekwatne formy wsparcia. Zdobywają praktyczne umiejętności tworzenia dokumentacji, formułowania celów i oceny skuteczności podejmowanych działań.
Szkoła zyskuje możliwość uporządkowania procesu rozpoznawania potrzeb uczniów, usprawnienia współpracy nauczycieli i specjalistów oraz lepszego powiązania codziennych działań z dokumentacją i wymaganiami prawa oświatowego. Pozwala to ograniczyć przypadkowość udzielanej pomocy i zwiększyć jej skuteczność.
Uczestnicy wypracują przykładowy arkusz obserwacji, opis funkcjonowania ucznia oraz plan wsparcia, które mogą stanowić punkt wyjścia do wdrożenia rozwiązań w swojej placówce.
*Przed każdym szkoleniem trener kontaktuje się z uczestnikami w celu ustalenia ewentualnych modyfikacji programu, zakresu kursu oraz dopasowania ćwiczeń i studiów przypadków do potrzeb placówki.
Sprawdź nasze inne szkolenia dla placówek wychowawczych tutaj.