Gdzie kończą się wymagania, a zaczyna nękanie? Nowa ustawa antymobbingowa porządkuje tę granicę i wzmacnia prawa pracownika. Wyjaśniamy, jak polskie firmy i instytucje mogą połączyć procedury, szkolenia kadry i regularną profilaktykę.
Czego dowiesz się z artykułu?
- Kiedy ustawa wchodzi w życie?
- Czym będzie mobbing i czy obejmie pojedynczy incydent?
- Jak odróżnić krytykę od nękania?
- Jakie obowiązki ma pracodawca zatrudniający co najmniej 10 pracowników?
- Jak zgłaszać mobbing i dochodzić rekompensaty?
- Jakie konsekwencje grożą pracodawcy i sprawcy?
- Jak przygotować zespół ze wsparciem szkoleń APM?
Kiedy wchodzi w życie nowa ustawa antymobbingowa?
Prezydent podpisał ustawę 30 lipca 2026 r. Nowe przepisy zaczną obowiązywać 5 listopada 2026 r. Pracodawcy mają czas do 5 maja 2027 r. na dostosowanie wewnętrznych regulacji.
„Ustawa antymobbingowa” to nowelizacja Kodeksu pracy i Kodeksu postępowania cywilnego. Do jej wejścia w życie obowiązują dotychczasowe przepisy, które już wymagają przeciwdziałania mobbingowi.
Jaka będzie nowa definicja mobbingu?
Podstawą nowej definicji jest uporczywe nękanie pracownika. Uporczywość oznacza zachowania powtarzalne, nawracające lub stałe. Odpada odrębny wymóg długotrwałości.
Mobbing w pracy może przyjmować formę słów, zachowań fizycznych lub działań pozawerbalnych. Przykłady obejmują upokarzanie, zastraszanie, ośmieszanie, podważanie kompetencji i izolowanie. Katalog jest otwarty. Ocenia się całość sytuacji.
Sprawcą może być przełożony, współpracownik, podwładny lub grupa osób. Ocena nie będzie uzależniona od udowodnienia zamiaru sprawcy ani wystąpienia określonego skutku. Ocenie podlegają zachowania i obiektywne okoliczności.
Czy jednorazowe zachowanie może być mobbingiem?
Jednorazowy incydent nie spełnia warunku uporczywego nękania. Obraźliwa wypowiedź nadal może jednak naruszać godność lub inne dobra osobiste pracownika i wymagać reakcji.
Czy krytykowanie pracownika będzie mogło zostać uznane za mobbing?
Uzasadniona krytyka przekazana we właściwej formie oraz rozliczanie z powierzonych zadań nie stanowią mobbingu.
Różnicę pokazuje prosty przykład. „W raporcie brakuje danych, proszę uzupełnić je do piątku” odnosi się do zadania. Regularne wyśmiewanie pracownika przy zespole i nazywanie go niekompetentnym może być elementem nękania. Znaczenie mają forma, uzasadnienie i powtarzalność zachowań.
Warto skorzystać ze szkolenia APM „Przeciwdziałanie mobbingowi”. Analiza przykładów i ćwiczenia pomagają odróżniać wymagania służbowe od nękania oraz dobierać właściwą reakcję.
Jakie obowiązki będzie miał pracodawca?
Pracodawca musi zapobiegać nadużyciom, wykrywać je, reagować i wspierać poszkodowanych. W praktyce oznacza to regularną edukację, analizę ryzyka i sprawdzanie atmosfery w zespole.
Co musi zrobić pracodawca zatrudniający co najmniej 10 pracowników?
Pracodawca zatrudniający co najmniej 10 pracowników będzie musiał określić reguły, procedury i częstotliwość działań dotyczących ochrony godności, równego traktowania, przeciwdziałania dyskryminacji i mobbingowi. Jeśli nie zawiera ich układ zbiorowy lub regulamin pracy, potrzebny będzie odrębny regulamin. Próg obejmuje dokładnie 10 pracowników. Mniejsze organizacje nadal muszą przeciwdziałać mobbingowi.
Procedura powinna wskazywać:
- komu i w jaki sposób można zgłosić problem;
- jak zgłosić sprawę dotyczącą bezpośredniego przełożonego;
- kto analizuje zgłoszenie i jak zapewnia się bezstronność;
- jak przebiega wyjaśnianie sprawy i przekazywanie informacji o wyniku;
- jak chroni się informacje oraz przeciwdziała odwetowi.
Procedurę warto omówić na spotkaniu, udostępnić w dostępnym miejscu i przypominać po zmianach. Osoby analizujące zgłoszenia trzeba przygotować do rozmów, oceny dowodów i dokumentowania ustaleń. Osoba zaangażowana w konflikt nie powinna rozstrzygać własnej sprawy. W razie konfliktu interesów warto zapewnić niezależną osobę, także spoza organizacji.
Profilaktykę warto połączyć z rozwojem umiejętności kierowniczych. „Warsztat Kierownika” APM pomaga doskonalić delegowanie zadań i prowadzenie trudnych rozmów.
Jak zgłosić mobbing w pracy i jakie prawa ma pracownik?
Zacznij od konkretów. Zapisuj daty, przebieg zdarzeń i nazwiska świadków. Zachowuj wiadomości oraz inne legalnie dostępne dowody.
Zgłoszenie skieruj do osoby lub jednostki wskazanej w procedurze. Zachowaj jego kopię i potwierdzenie przekazania. Jeśli sprawa dotyczy przełożonego, wybierz alternatywny kanał. Możesz też szukać wsparcia związku zawodowego, prawnika lub Państwowej Inspekcji Pracy.
O stwierdzeniu mobbingu i przyznaniu świadczeń rozstrzyga sąd pracy. Skarga do PIP nie zastępuje pozwu. Wewnętrzne postępowanie również nie zamyka drogi sądowej.
Nowelizacja wzmacnia ochronę osób korzystających w dobrej wierze ze swoich praw oraz osób, które je wspierają, przed działaniami odwetowymi. Niepotwierdzenie zgłoszenia nie przesądza o złej wierze.

Jakiego zadośćuczynienia może dochodzić pracownik za mobbing?
Nowe przepisy przewidują zadośćuczynienie w wysokości co najmniej sześciokrotności minimalnego wynagrodzenia za pracę. To dolna granica świadczenia. Pracownik nie będzie musiał wykazywać rozstroju zdrowia, aby dochodzić tego świadczenia. Nadal konieczne będzie wykazanie mobbingu.
Zadośćuczynienie rekompensuje krzywdę. Niezależnie od niego można dochodzić odszkodowania za szkodę majątkową, np. udokumentowane koszty wynikające z nękania.
Do wejścia zmian w życie zadośćuczynienie z art. 94³ § 3 Kodeksu pracy wymaga rozstroju zdrowia wywołanego mobbingiem. Nowe minimum nie obowiązuje jeszcze we wrześniu 2026 r.
Jakie są konsekwencje mobbingu dla pracodawcy i sprawcy?
Pracodawca ponosi ryzyko kosztów świadczeń i postępowania. Nowelizacja pozwala dochodzić zwrotu wypłaconych świadczeń od sprawcy. Zależnie od okoliczności sprawcy grożą konsekwencje pracownicze, w tym rozwiązanie umowy. Zachowania stanowiące przestępstwo mogą też prowadzić do odpowiedzialności karnej.
Organizacja ryzykuje też utratę pracowników, absencje i osłabienie zaufania.
Co warto zrobić już teraz, aby skutecznie przeciwdziałać mobbingowi?
Sprawdź, czy pracownicy wiedzą, komu zgłosić problem, a osoby przyjmujące zgłoszenia potrafią je bezstronnie analizować.
Warto reagować na pierwsze sygnały: powtarzające się żarty kosztem jednej osoby, wykluczanie z obiegu informacji, publiczne poniżanie i strach przed zadawaniem pytań. To sygnały wymagające wyjaśnienia.
Dokumentuj szkolenia, przekazanie procedur, zgłoszenia i działania naprawcze. Zadbaj o poufność oraz dostęp wyłącznie dla uprawnionych osób. Sprawdzaj, czy po interwencji problem rzeczywiście ustał.
Skuteczna profilaktyka jest systematyczna. Obejmuje wdrożenie nowych osób, regularne przypomnienia, rozwój menedżerów i przegląd procedur. Jedno szkolenie nie zastępuje tych działań, ale może pomóc je uporządkować.

Jak połączyć nowe przepisy z bezpieczną kulturą pracy?
Nowe przepisy łączą ochronę pracownika z odpowiedzialnością organizacji. Procedury powinny pomagać szukać wsparcia i wyjaśniać nadużycia. Dlatego warto skorzystać ze szkolenia APM, aby przećwiczyć rozpoznawanie zachowań, analizę zgłoszeń i stosowanie procedur. Następnie trzeba wracać do tych zasad w codziennym zarządzaniu.
Chcesz przygotować swój zespół? Skontaktuj się z APM w sprawie szkolenia i ustal zakres odpowiadający potrzebom organizacji.
Źródło: Państwowa Inspekcja Pracy.